Güncel Haberler:

Kukla Ustası Ata Yıldırım

16.02.2017

Haber ve Fotoğraf: Mehmet Emin AL


"KUKLA OYNATIRKEN BEN, O OLUYORUM..."



  

Ata Yıldırım, kukla ustası, çocukların büyülü dünyasına düş taşıyan hayal işçisi... Sözcüklerden yarattığı dünyanın içinde, mavi kanatlı kuşların seslerinden derlediği ezgilerle oynatıyor tahta kollar ve bacaklarıyla küçük insacıkları... Bir aşağı bir yukarı, yürüyor, konuşuyor kuklalar...

“Sana ait olanı önemli yapan, ona harcadığın emek ve zamandır.” diyor Yıldırım. Bergamalı çocuklarla buluşuyor sık sık, biz de orada karşılaştık, kukla ve çocukları konuştuk. İyi ki karşılaştık da, hayatı oyunlarla öğrendiğimizi bir kez daha anımsadık...



Ata Bey, tiyatro ve kukla sanatıyla nasıl tanıştınız, nerede ve nasıl başladı hikayeniz?

İnsan bir anda bir şeye kapılıp gidiyor. Bazen merak, bazen de keyif diyelim. Lise yıllarında ilgi duydum tiyatroya. Ankara'da sosyal aktivitelere katılmayı çok seviyordum. Lise sonrasında amatör ve profesyonel gruplarla çalışmaya başladım. Bu çalışmalarda özellikle dekor tasarımı ve yapımı konusunda keyif aldığımı ve daha yaratıcı olduğumu farkettim, oyuncu olarak da çalışmalarım devam etti ama daha sonraki çalışmalarım genelde sahne dekor ve ışık tasarımları üzerine oldu. Ankara'da bir festivalde ipli kuklalar gösterisi yapılmıştı izlerken adeta büyülenmiştim. İlk tanışmam böyle oldu kuklalarla. Daha sonra ahşap ve atık malzemelerle kendi kuklalarımı yapmaya başladım. 2005'den sonra çocuk tiyatrosu ve kukla tiyatrosu üzerine çalışmalara yoğunlaştım. 2014'de özel sektördeki işimden istifa ederek Atlas Kukla Sanatları Atölyesi'ni kurdum. Şu an tam zamanlı olarak çocuklar ve yetişkinler için  kukla yapım-oynatım atölyeleri düzenliyor, kukla oyunları yazıyor, uyarlıyor ve sahneliyorum.


Kuklanın tanımı ve önemi konusunda neler söylersinizi?

Kukla, geçmişten günümüze insanların ilgisini çeken, eğlendiren, öğreten bazen de düşündüren materyallerdir. Kuklalar insan gücüyle hareket ettirilen bir insan, bir hayvan veya hayali bir karakteri yansıtan figürler olmuşlardır. Kuklalar üzerinde yapılan incelemeler kuklaların yalnız çocukları eğlendiren basit bir eğlence aracı olmadığını, eğlendirirken eğittiğini, yetişkinlerin de kuklalara ilgi duyduklarını, toplulukların duygu ve düşüncelerini dile getirdiği ve çağın sanat anlayışını, kültürel yapısını yansıttığını göstermektedir.



"BİLİRİZ Kİ BİR ÇOCUĞUN HAYAL GÜCÜ BULUTLARIN ÖTESİNE UÇABİLİR... ÇAKIL TAŞLARINDAN KOSKOCAMAN BİR ŞATO İNŞA EDEBİLİR. YİNE BİLİRİZ Kİ; YARATICILIK DESTEKLENİP GELİŞTİRİLEBİLECEK BİR YETİDİR VE YARATMA SÜRECİ BİR DÜŞ YOLCULUĞUNA BENZER."



Bir çocuk neden kuklayla oynamalı sizce?

Kuklalar okul öncesi eğitim dönemi çocuk gelişimi açısından büyük öneme sahiptir. Bu özel zaman dilimini daha verimli kullanmak için kuklalardan yararlanmak gerekir. Çocuklar kuklayı bir oyun gibi algıladıklarından öğretim sürecine katılımları daha kolay olur.

Resim, plastik sanatlar, tiyatro, edebiyat gibi temel sanat dallarına ilişkin çalışmalarıyla Atlas Kukla Sanatları Merkezi, bütün çocukların doğal olarak yaratıcı olduğuna ve hepsinin yeteneklerine bakmaksızın sanattan tat alma güdüsüne sahip olduğuna inanır. Biliriz ki bir çocuğun hayal gücü bulutların ötesine uçabilir, denizin dibinde yürüyebilir, bir köpek balığını parmağıyla kaldırabilir, çakıl taşlarından koskocaman bir şato inşa edebilir. Ve yine biliriz ki; yaratıcılık desteklenip geliştirilebilecek bir yetidir ve yaratma süreci bir düş yolculuğuna benzer. Her an ortaya çıkabilir.


Kuklanın çocuklarla buluşması onlarda nasıl etkiler yaratıyor, deneyimlediğiniz ve  gözlemediğiniz kadarıyla?

Oyun çocuğun en önemli işidir ve çocuklar oynarken dünyayı deneyimler. Korkularını, acılarını, mutluluğunu, kaygılarını oyunla anlatırlar. Yaşına uygun her türlü sanatsal çalışmayla çocuk, kendini ve çevresini farklı bakış açılarıyla görebilir, kendine ve dünyaya farklı pencerelerden bakabilir ve tüm bunlarla birlikte kendi üretiminin tekliğini ve değerini görebilir, ki bu da öz güvenine ciddi bir katkı sağlar.


Hayatınızı kukla atölyeleri, kukla tiyatrosu ve gösterileri yaparak kazanıyorsunuz bildiğimiz kadarıyla...

Evet, kendi atölyemiz dışında okullarda ve kurumlarda da kukla yapım ve oynatım atölyeleri düzenliyoruz. Tasarımı ve üretimi Atlas Kukla Sanatları Atölyesi'ne ait olan ve özellikle yaş gruplarına göre tasarlanmış ahşap ipli kukla, muppet kukla kitleri getiriyoruz. Kukla atölyesi ortamı yaratıp grup halinde görerek ve yaşayarak kukla yapıyoruz. Katılımcılar, temel malzemeler üzerinden kukla yapımının ve oynatımının aşamalarını deneyimliyorlar, çalışma süreci sonunda da kendi kuklalarını yapmış olarak atölyeden ayrılıyorlar.



"KUKLA DA SİZİN BEDENİNİZİN VE KOLUNUZUN BİR PARÇASI OLARAK HAREKET ETMEYE BAŞLIYORSA, O ZAMAN CAN KAZANIYOR..."



Kuklalarınızla aranızda zamanla organik bir bağ oluşuyor mu, yakın birer arkadaş gibi hissediyor musunuz?

Atölyem benim için çok özel bir yer, tıpkı yaptığım kuklalar gibi. Kukla yaparken ve oynatırken ben, o oluyorum. Onun sesi olmaya çalışıyorum. Onu oynatırken ben de aynı onun gibi hareket ediyorum. Yani buradaki olay şu; sizin bedeninizin bir kısmını ve enerjinizi ona yönlendirmeniz gerekiyor. Oyun ya da gösteri boyunca dikkat dağıtan hiçbir şey olmaması gerekiyor. Kukla oynatırken hangi seyircinin dinleyip dinlemediğini, kaçıncı sıraya kadar ulaşıp ulaşamadığımı bilebiliyorum ve hissedebiliyorum. Bu garip bir şey, oynadıkça elde edilen bir alışkanlık.

Kukla da sizin bedeninizin ve kolunuzun bir parçası olarak hareket etmeye başlıyorsa o zaman bir can kazanıyor. İşte o can sizi etkiliyor. Bence bunu yapabiliyorsanız iyi bir kuklacısınız. İşte bütün hünerli olmaya çalıştığımız an orası. İyi maniple etmek kuklayı...


Festivallere katılıyor musunuz, örneğin İzmir Uluslararası Kukla Günleri'ne?

Çeşitli festivallere kukla yapım ve oynatım atölyeleri ile katılıyoruz. 2018 itibariyle de 3 farklı kukla oyunuyla festivallerde olacağız.


Aldığınız eğitimlerden biraz söz eder misiniz?

Anadolu Sigorta, Kültür Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve UNIMA Türkiye işbirliği ile düzenlenen “Bir Usta Bin Usta” projesi kapsamında “Kukla Yapım ve Oynatım Eğitimi” sonrasında bir ustalık belgesi aldım. Kendimi geliştirme adına sürekli Türkiye'de gerçekleşen atölyelere katılmaya çalışıyorum. Ama esas eğitim kendi atölyemde. Deneyerek, hata yaparak öğreniyor insan. Ortaya çıkan üretimin verdiği haz muhteşem.

Ayrıca, Assitej (Uluslararası Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Birliği) üyesiyim. Atlas Kukla Sanatları Atölyesi de UNIMA (Milletlerarası Kukla ve Gölge Oyunu Birliği) Üyesidir. Bilgi paylaştıkça artar sözünden hareketle ileride kukla üzerine bir kaynak kitap yazmayı düşünüyorum.