Güncel Haberler:

Narcissos'un Ölümü, Nergisin Yaşamı

01.03.2017

Haber ve Fotoğraf: Mehmet Emin AL





Suların aynasında kendi gözleri ile ilk kez karşılaştığında ona hayret, şaşkınlık ve aşk ile bakan, güzelliğine ulaşmak için, aşık olduğu yansımasına boğularak ulaşan Narcissos'un beyaz sarı bir çiçeğe dönüştüğü diyara, Karaburun'a gittik...


YARİN YANAĞINDAN GAYRİ


Yarin yanağından gayri her şeyde, her yerde, hep beraber diyebilmek için/.../ Bilinci ile Türkmen, Rum yoksul köylüleri ve küçük esnafı padişaha, ağır vergilere karşı örgütleyerek isyan eden Şehbedrettin'in yoldaşı Börklüce Mustafa'nın Osmanlı ordusuna yenildiği yerden geçiyoruz...Karaburun yolunda kanlı vadiden geçerken poyraz esiyordu, soğuktu, deniz dalgalı ve harikulade zeytin ağaçları bin yılların ağır sessizliğiyle toprağa, suya "yarin yanağından gayri" her şeye karışarak kök salıyordu.


HER YER NERGİS


Kanlı vadiyi geçtik kıvrılarak giden eski yoldan... Fırtınaların denizden koparıp koyların kıyılarını ağır dalgalarla dövdüğü Karaburun'da, nergisler kokulu, narin, beyaz-sarı birer kelebek gibiydiler uçsuz bucaksız tarlalarda... Sabırsızlıkla bizi Nergis Cafe'de bekleyen Karaburun Doğa Koruma ve Çalışma Grubu üyesi Hüsnü Dilli Bey ile buluşuyoruz. Burada çay kahve içerken yaşlı balıkçılar dalyanı anlatıyorlar... Çay içtiğimiz yükseklikten bakarken, fener laciverdi birikmiş ufuk çizgisine doğru, aşağıdaki denizi öfkeli bakışlarla izliyordu... Bembeyaz birkaç martı, kanatlarında karayel...


RÜZGARLARIN TAŞIDIĞI NARCİSSOS


İzin isteyip nergis tarlalarına doğru yola çıkıyoruz, önümüzde Karaburun Ziraat Odası Başkanı Gazenfer Yavaş, bizi önce kendi tarlasına, sonra komşu tarlalara götürecek. İlçe merkezinden eski limana doğru giderken yokuştan aşağı, köpüklü dalgalar yola dek sokulup birer nefes gibi içe doğru çekiliyordu büyük mavi suların bitimindeki karadan... Başkan Yavaş'ın tarlasındaki nergisleri ve kendisini fotoğrafladıktan sonra komşusuna gittik. Tarlada dört kişi vardı, kadınlı erkekli, eğilmiş birer balerin gibi rüzgarda sallanan nergisleri topluyorlardı. Yüzlerinde Narcissos güzelliği, elleri buram buramdı...


KOOPERATİF EMEĞİ KORUYOR


Karaburun Ziraat Odası Başkanı Yavaş, tarla sahibi 53 yaşındaki Erdoğdu Kepeli ile tanıştırıyor. Yaklaşık 35 yıldan beri tarlasındaki nergisleri toplayıp satıyor. Yaşlıca iki kadın nergislerin ortasında çömelmiş topladıklarını deste haline getiriyorlar. Tarladan üreticiye, iki yıl önce kurdukları Karaburun Tarımsal Kalkınma Kooperatifi sayesinde 15-17 TL'den satılıyor artık. Üreticinin kooperatif sayesinde emeğinin karşılığını alabildiğini söylüyorlar. Daha önce demetler 3-5 TL'ye ancak satılabiliyormuş...


BAŞKA YERDE AÇAR AMA SADECE BURADA KOKAR


Başkan Yavaş'a nergisin kendileri için ne olduğunu, ekonomik ve doğal olarak yarattığı değeri sorduk. Yavaş "Nergis çok eski yıllardan beri geçim kaynağı olarak üretiliyor. Nergis, Akdeniz ikliminin olduğu diğer bazı yerlerde de yetişiyor. Örneğin Mersin, Antalya gibi illerde; Ancak Karaburun Nergisi gibi kokusu olmuyor. 30-40 kilometre uzaktaki Urla'ya götürdüler, yetişti ancak yetiştirdikleri nergis o topraklarda kokmadı. Nergis, Karaburun ile var olan ancak başka bir toprakta kök salsa bile kokusu olmayan bir çiçek. Bizim nergislerin kokmasında buranın poyrazı, karayeli, nemi gibi çok sayıda etkenin rol oynadığını düşünüyoruz " diyor.


"ARTIK 3-5 TL DEĞİL 15 TL'YE SATIYORUZ"


Üretici olarak emeklerinin karşılığını alıp alamadıklarına ilişkin konuşuyoruz. Karaburun Ziraat Odası Başkanı Yavaş "Tarladan topladığımız nergisleri daha önce, yani iki üç yıl öncesine kadar 3-5 TL'ye satıyorduk aracılara, Karaburun Tarımsal Kalkınma Kooperatifi'ni kurduktan sonra nergisin bir demet tarladan satış fiyatını 15-17 TL civarı olarak belirleyip satıyoruz. Soğuk hava deposu yaptık. Bununla beraber kooperatif olarak markalaştırma çalışmalarımız kapsamında patent başvurumuzu yaptık. Yaklaşık 6 içinde başvurumuz kabul olacak diye umuyoruz." şeklinde ifade ediyor.


"NERGİS SOĞUĞU SEVER"


Aynı zamanda nergis üreticisi olan Yavaş, Karaburun'da üç çeşit nergisin yetiştiğini söylüyor. "Bizim Karaburun'da koyungözü, katmerli ve bir de sim türü dedikleri üç çeşit yetişiyor. Nergisler iki kez toplanıyor. Birinci toplama ağustos ayı başında damlama sulama yöntemiyle yetiştirdiğimiz, kasım başı çıkan ve aralık ayı sonunda biten nergistir. Diğeri yani doğal dediğimiz nergis bundan sonra imdadımıza yetişir. Aralık ayında soğuk rüzgarla çıkar ve en geç şubat ayı sonunda biten nergis. Yılda iki kez topluyoruz. Nergis lodos sevmez, karayel ve poyrazı çok sever. Lodos eserse doğal nergis ocak ayında biter şubatı görmez ama eğer soğuk rüzgarlar varsa keyifle açar, şubat ayının sonlarına doğru sarkabilir bitişi." şeklinde anlatıyor.


HASTALIK NERGİSİ BİTİRDİ


Nergise bölgede iki üç yıl önce nematod denilen bir parazit oldukça zarar vermiş. Üretimi yaklaşık yüzde 75 oranında düşürmüş. Neyse ki Ege Üniversitesi ve ilgili kurumlar paraziti zararsız hale getirerek nergisi yeniden ayağa kaldırmışlar. Yavaş, "Nergisimiz 2005 yılında 4 bin dekar alandı ancak bugün 1.500 dekar civarına düştü. Nedeni ise nematod (bitkiye zarar veren, hastalığa neden olan parazit) hastalığından dolayı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi akademisyenleri, Karaburun İlçe Tarım Müdürü Erdal Çakıcı ve Bozköy Muhtarı Taner Baba ile ortaklaşa yürüttüğümüz çalışmalar sonucunda mücadelemiz başarılı oldu. Yaz döneminde nergisleri ilaçlıyoruz, artık zarar görmüyor. Ayrıca söz konusu alanı yeniden genişleteceğiz, eskisi gibi 4.500 dekarlara çıkarmayı hedefliyoruz" diyor.


"NERGİS BİZİM İÇİN HAYATTIR"


Tarlasında çiçekleri fotoğrafladığımız, muhteşem nergis kokularıyla büyülendiğimiz ikinci tarla sahibi Erdoğdu Kepeli ile konuşuyoruz. Oldukça mutlu görünüyor. Kepeli "Nergis bizim için hayattır. Yüzümüz gülüyor çünkü para kazanıyoruz. Bu nedenle maddi anlamda da artık mutluyuz, çünkü kooperatif sayesinde demedi tarladan 15 TL'ye satıyoruz" diyor.


HÜSNÜ DİLLİ:


"Nergis Karaburun simgelerindendir. İki yıl öncesine kadar nematod hastalığı hala bir tehditti ancak bugün daha büyük tehdit, tarlaların satılmasıyla arsaya dönüşmesi yani imara açılması... Karaburun kendi yerel ve ekonomik değerleri ile kalkınabilir. Rüzgar Enerji Santrelleri (RES) ve taş ocakları neredeyse kıyaya kadar gelmiş durumda. Bize göre nergis ciddi bir tehlike altında şu anda. Karar veren merciler Karaburun doğasını ağır derecede tahrip edecek yatırımlara ruhsat vermek yerine buranın yerel değerlerinin kalkınması yönünde destek vermelidir"


Üreticilerin verdiği bilgiler doğrultusunda 10 dönümlük bir nergis tarlasında yaklaşık 2200-2500 adet nergis demedi toplanıyor. Demetlerin tanesi tarlada 15-17 TL arasında aracılara satılıyor.


"Devlet dönüm başına işletme parası veriyor çok az bir miktarda. (Çiftçi Kayıt Sistemi) ÇKS'ye kayıt oluyor üretici, üretiği nergis için dönüm başına 5 TL- 10 TL para veriyor. Organik yapılıyorsa devlet dönüm başına 70-80 TL civarı veriyor"


************


Yunan mitolojisine göre... Narkissos’tan yüz bulamayan perilerden biri, Tanrı Zeus’a yalvararak Narkissos’un cezalandırılmasını ister. Tanrı aşkına karşılık bulamayan perinin bu isteğini kabul eder ve “Başkalarını sevmezse, kendisini sevsin”der. Erkek güzeli Narkissos bir gün su içmek için göle eğildiğinde suda kendini görür ve kendi kendine aşık olur. Ancak bu sırada düştüğü gölde boğulup ölür. Narkissos’un bu ölümü kendisini seven iyi yürekli perileri çok üzer. Sevdikleri yakışıklı adamı sudan çıkarıp gömmeyi düşünürlerken, sudan hiç bilmedikleri, görmedikleri bir çiçek çıkmaya başlar. Periler rengiyle, kokusuyla çok beğendikleri çiçeğe Narkissos adını verirler. Bugün adını Nergis olarak bildiğimiz bu nefis kokulu, güzel renkli çiçeğin adının Narkissos’tan geldiği söylenir.

(Kaynak: NTV)