Güncel Haberler:

Tarihte Ekim Ayı

01.10.2017


Kucağında sadece tarihi değil, o tarihle birlikte birçok farklı kültürü taşıyan ve o kültürleri kopmaz zincirlerle harmanlayan bu toprakların, zamanı geliyor ki tercümeye ihtiyacı oluyor. Suskunlukta yıllar geçti ve tarih birbiri ardına olayları, insanları, kültürleri yuttu. Sonraki nesillere kalan ise dile düşmüş efsaneler, yazıya dökülmüş şiirler, tozlu arşiv raflarında kalan belgeler, torunlara aktarılan hatıralar oldu.



Ekim ayı, tarihin bize ayrılmış olan sayfasında oldukça değerli bir yere sahip. Hangisini anlatsak bir diğerinin dillendirilmemesiyle eksik kalacaktır. Ne yüzyıllar öncesinde ne yüzyıllar sonrasında değişen bir payda var ki o da içimizdeki, yaşanmamış o yıllara duyulan özlemdir.



28 Ekim 1923’ün gecesinde Çankaya Köşkü’nde gerçekleşen toplantıda Mustafa Kemal Paşa bir milletin tarihinin yönünü değiştiren o cümleyi kurdu. “Efendiler, Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz.” 29 Ekim 1923 tarihinde, hala nefes alan ve her yıl coşkuyla kutladığımız Cumhuriyet doğdu. Hemen dört yıl öncesinde Türk vatanının bütünlüğünün ve bağımsızlığının korunacağı Amasya Protokolü ile tüm dünyaya duyurulmuştu.


Bu tarihten yüzyıllar önce Selçuklu Devleti, 25 Ekim 1147’de karşı Dorileon Muhaberesi'ni kazanarak Haçlı Ordularını büyük bir bozguna uğratmıştı. Bir altı yüzyıl sonra 3 Ekim 1739’da, Osmanlı Devleti kendi tarihinde kârlı çıkmış olduğu son anlaşma olan Niş Anlaşması’nı imzaladı. Hemen yüzyıl öncesinin 3 Ekim’inde ise Sokulluzade Lala Mehmet Paşa Estergon Kalesi’ni ikinci kez fethederek “Estergon Fatihi” olarak anılmıştı.



Elbette savaşlar hiç sona ermedi, yakın tarihimize değin savaş bu topraklarda, hatta tüm dünyada, yaşayan bir karanlık hali alıp yeri geldi bir Kurtuluş Savaşı gibi güçlü bir savunma yeri geldi bir katliama dönüştü. Mustafa Kemal Atatürk’ün de dediği üzere; “Vatanın müdafaası mecburiyeti olmadıkça savaş bir cinayet”ti. Yine de insanlık tarihi boyunca ortaya çıkan diğer savaşlar arasında, 8 Ekim 1912’de başlayan Balkan Savaşları, Ekim ayı içerisinde asker çıkarttığımız Kore Savaşı da vardı. Atatürk 26 Ekim 1914’te Halep Taarruzu'nu durdurdu, 13 Ekim 1921’de Kars Anlaşması imzalanarak, 31 Ekim 1919’da Sütçü İmam’ın Fransızlara ilk kurşunu sıktığı Doğu Cephesi kapandı.


İstanbul’da ilk otomobil Beyoğlu’nda görüldü, çoğu insanın alışık olmadığı bu sahne gerçekleştiğinde takvimler 6 Ekim 1907’i gösteriyordu. İstanbul’un kurtuluş tarihi olarak geçen 6 Ekim 1923’te, tarihimizin büyük yazarlarından birisi olan Yaşar Kemal dünyaya geldi. İlk Türk kadın romancı Fatma Aliye ile ünlü tiyatrocu ve Devlet Sanatçısı Yıldız Kenter de Ekim ayı içerisinde dünyaya geldi. 1953 Nisan ayında bir gece Naboland şilebi ile çarpışarak meydana gelen ve tüm kurtarma çalışmalarına rağmen 81 kişinin şehit olmasıyla sonuçlanan Dumlupınar Denizaltı kazasının davası 3 Ekim 1953 yılında sonuçlandı.


4 Ekim 1926’da Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi, aynı yıl 6 Ekim’de Kayseri’de ilk uçak fabrikası kuruldu. 26 Ekim 1933 kadınlara köy heyetleri ve muhtarlığa seçme ve seçilme hakkı tanındı.


Oğuz Atay, Cahit Sıtkı Tarancı, Seyfi Dursunoğlu, Muzaffer İzgü, Ayla Algan, Müjdat Gezen gibi çok değerli yazarların ve sanatçıların doğduğu Ekim ayında Atilla İlhan, Fahrettin Altay da bize veda etmişti.




1894 Ekim’inin 25’inde dünyaya gelen ve gönül gözüyle kendi dünyası ile yüreklerimizi buluşturan Aşık Veysel zamanı, hayatı “Uzun ince bir yoldayım/Gidiyorum gündüz gece...” diyerek anlatmıştı.




“Ben giderim adım kalır,

Dostlar beni hatırlasın…”


Yazı: Ezgi BAĞCI